By: Christian Philippsen
Managing Director
BENEO Asia-Pacific Pte. Ltd.
ช่วงปิดภาคเรียนเป็นช่วงเวลาที่เด็กๆ รับประทานอาหารว่างบ่อยขึ้น ไม่ว่าจะเป็นบิสกิต ขนมปัง ขนมอบ ซีเรียลบาร์ หรือเครื่องดื่มรสหวาน ซึ่งล้วนเป็นผลิตภัณฑ์ที่ได้รับความนิยมจากทั้งเด็กและผู้ปกครองด้วยความสะดวกในการรับประทานและพกพา อย่างไรก็ตาม แนวโน้มด้านสุขภาพในปัจจุบันทำให้เกิดคำถามสำคัญว่า อาหารว่างที่เด็กชื่นชอบจะสามารถมอบคุณค่าทางโภชนาการที่ดีขึ้นได้หรือไม่ โดยไม่สูญเสียรสชาติ เนื้อสัมผัส และความคุ้นเคยที่ผู้บริโภคคาดหวัง
เบื้องหลังอาหารว่างยอดนิยม กับโจทย์ด้านโภชนาการ
การรับประทานอาหารว่างเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แต่ผลิตภัณฑ์จำนวนมากนั้นพัฒนาภายใต้โจทย์ด้านรสชาติ อายุการเก็บรักษา ต้นทุน และความสะดวก มากกว่าการตอบโจทย์ด้านโภชนาการในระยะยาว
โดยเฉพาะ “น้ำตาล” ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญที่ไม่ได้ให้เพียงความหวาน แต่ยังมีบทบาทต่อสี กลิ่น รส เนื้อสัมผัส ปริมาตร และความคงตัวของผลิตภัณฑ์ โดยเฉพาะในกลุ่มเบเกอรี ขนมหวาน และเครื่องดื่ม ดังนั้น การลดปริมาณน้ำตาลจึงไม่ใช่เพียงการตัดออกหรือใช้สารให้ความหวานทดแทน แต่จำเป็นต้องอาศัยการปรับสูตรอย่างรอบด้าน
ในขณะเดียวกัน องค์การอนามัยโลก (WHO) แนะนำให้จำกัดการบริโภคน้ำตาลอิสระไม่เกินร้อยละ 10 ของพลังงานที่ได้รับต่อวัน และหากลดลงเหลือต่ำกว่าร้อยละ 5 จะยิ่งส่งผลดีต่อสุขภาพมากขึ้น1 จากการศึกษาที่ได้รับการสนับสนุนจาก UNICEF ใน 7 ประเทศเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ พบว่าร้อยละ 72 ของอาหารว่างและอาหารสำหรับเด็กเล็กมีการเติมน้ำตาลหรือสารให้ความหวาน สะท้อนถึงความจำเป็นในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่มีคุณค่าทางโภชนาการมากขึ้น2
ผู้บริโภคในปัจจุบัน โดยเฉพาะผู้ปกครอง ล้วนให้ความสำคัญกับข้อมูลบนฉลากมากขึ้น ทั้งผลิตภัณฑ์ที่มีน้ำตาลต่ำ ใยอาหารสูง ดัชนีน้ำตาลต่ำ (Low GI) หรือมีคุณสมบัติส่งเสริมสุขภาพลำไส้ อย่างไรก็ตาม หากผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพไม่สามารถรักษารสชาติและเนื้อสัมผัสที่ดีไว้ได้ ก็ยากที่จะได้รับการยอมรับจากเด็ก
แนวทางการพัฒนาของว่างเพื่อสุขภาพ โดยไม่ลดทอนความอร่อย
การพัฒนาผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพในปัจจุบันไม่ได้มุ่งเพียงการ “ลด” ส่วนประกอบที่ไม่พึงประสงค์ แต่ยังรวมถึงการ “เพิ่ม” วัตถุดิบที่มีคุณค่าทางโภชนาการโดยไม่กระทบคุณภาพของผลิตภัณฑ์
หนึ่งในแนวทางที่ได้รับความสนใจคือ การใช้ใยอาหารพรีไบโอติกส์จากรากชิโครี เช่น อินนูลิน (Inulin) และโอลิโกฟรุกโตส (Oligofructose) ซึ่งช่วยส่งเสริมการเจริญเติบโตของจุลินทรีย์ที่เป็นประโยชน์ในลำไส้ โดยเฉพาะกลุ่ม Bifidobacteria 3 และช่วยเพิ่มปริมาณใยอาหารในผลิตภัณฑ์ที่ผู้บริโภคคุ้นเคย เช่น บิสกิต ซีเรียลบาร์ ผลิตภัณฑ์นม ขนมหวาน และเครื่องดื่ม นอกจากประโยชน์ด้านสุขภาพ ใยอาหารชนิดละลายน้ำเหล่านี้ยังช่วยรักษาโครงสร้าง เนื้อสัมผัส และคุณภาพของผลิตภัณฑ์ อีกทั้งสามารถนำไปใช้ในกระบวนการผลิตเดิมได้โดยไม่จำเป็นต้องปรับเปลี่ยนสายการผลิตมากนัก
อีกหนึ่งแนวทางที่น่าสนใจคือการเลือกใช้คาร์โบไฮเดรตคุณภาพสูงแทนน้ำตาลบางส่วน โดยไม่ได้มุ่งลดการบริโภคคาร์โบไฮเดรตทั้งหมด เนื่องจากเด็กยังต้องการพลังงานสำหรับการเรียนรู้ การเล่น และการเจริญเติบโต แต่ให้ความสำคัญกับชนิดของคาร์โบไฮเดรตที่ให้พลังงานอย่างต่อเนื่องมากกว่า
ตัวอย่างเช่น Palatinose™ ซึ่งเป็นคาร์โบไฮเดรตที่ย่อยและดูดซึมได้ช้ากว่าน้ำตาลทั่วไป ช่วยให้ร่างกายได้รับพลังงานอย่างสม่ำเสมอ ลดความผันผวนของระดับน้ำตาลในเลือด และสามารถประยุกต์ใช้ได้ทั้งในซีเรียลบาร์ เครื่องดื่ม เบเกอรี และขนมหวาน โดยยังคงรสชาติที่ผู้บริโภคยอมรับได้
โอกาสใหม่ของอุตสาหกรรมอาหาร
แนวโน้มผู้บริโภคสะท้อนชัดเจนว่า ครอบครัวยังคงต้องการผลิตภัณฑ์ที่สะดวก แต่ไม่ต้องแลกกับคุณค่าทางโภชนาการ ขณะที่เด็กยังคงเลือกอาหารจากรสชาติและความคุ้นเคย ดังนั้น การพัฒนาสูตรผลิตภัณฑ์ที่เพิ่มใยอาหาร ลดน้ำตาล และเลือกใช้คาร์โบไฮเดรตที่มีคุณภาพ จึงเป็นโอกาสสำคัญในการสร้างความแตกต่างทางการแข่งขัน
ท้ายที่สุด อนาคตของตลาดอาหารว่างสำหรับเด็กในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ไม่ได้ขึ้นอยู่กับการสร้างผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพเฉพาะกลุ่ม แต่คือการยกระดับผลิตภัณฑ์ที่ผู้บริโภคบริโภคอยู่ทุกวันให้มีคุณค่าทางโภชนาการมากขึ้นอย่างแนบเนียน เมื่ออาหารว่างสามารถผสานความอร่อยเข้ากับส่วนผสมที่ดีกว่า ทั้งการลดน้ำตาล เพิ่มใยอาหาร และใช้คาร์โบไฮเดรตคุณภาพ ก็จะเปลี่ยนจาก “ของว่าง” ให้กลายเป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่ส่งเสริมสุขภาพได้อย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง / References
1World Health Organization. (2015). Guideline: Sugars intake for adults and children. https://www.who.int/publications/i/item/9789241549028
2UNICEF Viet Nam. (2023, December 19). New study reveals high sugar and salt content in commercial foods marketed for young children in Southeast Asia. https://www.unicef.org/vietnam/press-releases/new-study-reveals-high-sugar-and-salt-content-commercial-foods-marketed-young