ที่ผ่านมาหลายคนคงเคยได้ยินเรื่องของการผลิตถุงพลาสติกและบรรจุภัณฑ์พลาสติกที่ย่อยสลายได้ โดยเฉพาะนวัตกรรมในการผลิตพลาสติกจากเปลือกของสัตว์ในตระกูลครัสเตเชียน เช่น กุ้ง ปู และสัตว์อื่นๆ ที่มีเปลือกแข็ง มีหลายโครงการในต่างประเทศเกี่ยวกับการผลิตพลาสติกชีวภาพจากเปลือกของสัตว์ทะเลเหล่านั้นซึ่งได้รับความสนใจจากผู้ผลิตในอุตสาหกรรมอาหารทะเลรวมถึงผู้บริโภคก็ตั้งตารอว่าเมื่อไรจะได้ใช้จริงเสียที…
ล่าสุดบริษัททางด้านเทคโนโลยีชีวภาพทางทะเล CuanTec ประเทศสก็อตแลนด์ ออกมาเผยถึงความสำเร็จของการผลิตฟิล์มพลาสติกจากเปลือกกุ้งที่เหลือจากการผลิตอาหารทะเล และเตรียมขยายผลสู่การผลิตเพื่อใช้งานจริงท่ามกลางการจับตามองจากทั่วโลก
โดยประโยชน์ของฟิล์มพลาสติกชนิดนี้อยู่ที่สารไคโตซานในพลาสติก ไคโตซานเป็นสารที่ถูกเลือกเนื่องจากสามารถย่อยสลายได้จริง มีการนำไปใช้ในการผลิตบรรจุภัณฑ์ทางการแพทย์แล้ว รวมถึงมีความสามารถในการช่วยยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อจุลินทรีย์ จึงเป็นแนวทางหนึ่งที่ช่วยให้เราใช้พลาสติกห่ออาหารได้โดยไม่ต้องกังวลเกี่ยวกับรูปลักษณะที่เป็นพลาสติก
โดยทั่วไป การใช้พลาสติกเพื่อห่อบรรจุอาหารนั้นก็มีจุดประสงค์ในการใช้งาน อย่างเช่น แตงกวาที่ห่อด้วยพลาสติกในซูเปอร์มาร์เก็ตแม้อาจจะดูไม่ดี แต่วิธีนี้ทำให้ผักดังกล่าวมีระยะเวลาการเก็บนานขึ้นและมีแนวโน้มที่จะกลายเป็นขยะอาหารน้อยลง เพราะการทิ้งขยะอาหารอาจส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมได้มากกว่าตัวของพลาสติกเอง อย่างไรก็ตาม พลาสติกในรูปแบบที่ใช้อยู่ปัจจุบันนั้นยังเป็นแบบไม่ยั่งยืน ในหนึ่งปี ทั่วโลกใช้บรรจุภัณฑ์อาหารพลาสติกมากกว่า 160 ล้านตัน โดยเป็นพลาสติกที่ผลิตจากเชื้อเพลิงฟอสซิลซึ่งมีส่วนน้อยที่จะรีไซเคิลได้
ในห้องปฏิบัติการของ CuanTec ซึ่งเป็นบริษัท Start up สัญชาติสกอต นักวิจัยกำลังเปลี่ยนของเสียจากอุตสาหกรรมอาหารทะเลให้กลายเป็นห่อพลาสติกชนิดใหม่ที่สามารถทิ้งลงถังหมักได้อย่างปลอดภัย Cait Murray-Green, CEO ของบริษัท Start up เปิดเผยว่า “เรากำลังอยู่ในขั้นตอนการพัฒนาบรรจุภัณฑ์อาหารที่สามารถย่อยสลายได้อย่างสมบูรณ์และเป็นบรรจุภัณฑ์อาหารที่ต้านเชื้อแบคทีเรีย ซึ่งยังคงมีลักษณะและให้ความรู้สึกกับผู้บริโภคเหมือนกับพลาสติกปิโตรเลียม แต่ความแตกต่างก็คือหลังจากใช้งานแล้วจะไม่เป็นการเพิ่มขยะพลาสติกซึ่งมีนับล้านตันแล้วไปจบในมหาสมุทรอย่างแน่นอน”
Source: fastcompany.com
“ความท้าทายคือการสร้างบางสิ่งที่ทำหน้าที่เหมือนกัน แต่เป็นแนวทางที่ยั่งยืน” – Cait Murray-Green, CEO of the startup, called CuanTec
ในด้านของการผลิตนั้นใช้กระบวนการหมักคล้ายกับการต้มเบียร์เพื่อแยกสารที่เรียกว่า “ไคติน” จากเปลือกของกุ้งแลงกูสทิน ซึ่งเป็นกุ้งชนิดหนึ่งที่คล้ายกับล็อบสเตอร์ โดยที่สกอตแลนด์อุตสาหกรรมประมงสร้างขยะจากเปลือกกุ้งเป็นจำนวนมาก และแม้ว่าไคตินจะมีการนำไปใช้ในอุตสาหกรรมอื่นๆ แต่กระบวนการสกัดไคตินนั้นมีต้นทุนสูงมาก จึงยังทำให้เปลือกกุ้งส่วนใหญ่ถูกโยนทิ้งไป
Source: cuantec.com/science
“วิธีโดยทั่วไปในการสกัดสารไคตินนั้นต้องใช้สารเคมีที่รุนแรงและอุณหภูมิสูง ซึ่งนั่นไม่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมเลย แถมยังราคาแพงด้วย ฉะนั้นสิ่งที่เราทำก็คือการทิ้งความคิดที่จะใช้สารเคมีและใช้วิธีทางชีววิทยา” Murray-Green กล่าว
โดยกระบวนการผลิตนั้นจะสร้างวัสดุที่มีความบริสุทธิ์และมีคุณภาพสูง ซึ่งจะมีการนำไปผลิตเป็นฟิล์มใสที่สามารถใช้ในบรรจุภัณฑ์ได้ ที่ผ่านมามีการพยายามใช้วัสดุในรูปแบบดังกล่าวเพื่อผลิตเป็นฟิล์มบรรจุภัณฑ์ แต่ก็พบกับปัญหาเรื่องของสีฟิล์มที่เหลืองซึ่งไม่ค่อยเป็นที่ถูกใจสำหรับผู้บริโภคเท่าใดนัก วัสดุที่ผลิตขึ้นนี้มีคุณสมบัติต้านจุลชีพตามธรรมชาติจึงเป็นการปกป้องอีกชั้นหนึ่งที่ไม่มีในพลาสติกซึ่งทำจากปิโตรเคมี และเมื่อผู้บริโภคใช้งานเสร็จแล้วก็สามารถโยนลงสวนหลังบ้านของพวกเขาเพื่อให้ย่อยสลายได้เลย
ในทางธุรกิจนั้น ผู้ผลิตฟิล์มพลาสติกถือว่าได้ประสบความสำเร็จในการผลิตฟิล์มต้นแบบเป็นที่เรียบร้อยแล้ว และอยู่ในระหว่างขั้นตอนการผลิตให้แล้วเสร็จสมบูรณ์ เพื่อเข้าสู่ขั้นตอนทางด้านกฎระเบียบสำหรับบรรจุภัณฑ์อาหาร จากนั้นก็เตรียมผลิตเพื่อใช้จริง โดยล่าสุดทาง Waitrose ซูเปอร์มาร์เก็ตในสหราชอาณาจักรให้ความสนใจในการนำไปใช้กับสินค้าอาหารในห้าง โดยมีแผนจะนำไปใช้ห่อเนื้อปลาแซลมอน เป็นการสร้างวัฏจักรในอุตสาหกรรมอาหารทะเลอย่างยั่งยืน
สำหรับการใช้งานจริงนั้น บรรจุภัณฑ์ควรจะมีการทำเครื่องหมายเพื่อให้ผู้บริโภคทราบว่าสามารถทิ้งลงในถังหมักเศษอาหารได้เลยไม่ใช่ขยะทั่วไป หรือทำเครื่องหมายด้วยสีย้อมอินฟราเรดเพื่อให้โรงงานรีไซเคิลสามารถแยกขยะได้อย่างถูกต้อง อย่างไรก็ตาม ทางผู้ผลิตฟิล์มพลาสติกเชื่อว่าทุกภาคอุตสาหกรรมสามารถเปลี่ยนแปลงได้ เพื่อที่ผู้บริโภคจะได้ไม่ต้องกังวลเกี่ยวกับวิธีการกำจัดบรรจุภัณฑ์แบบพิเศษเหล่านั้น
“เราเชื่อมั่นว่าสิ่งที่ดีที่สุดที่จะเกิดขึ้น คือการที่ผู้ผลิตบรรจุภัณฑ์สามารถไปถึงจุดที่จะสร้างบรรจุภัณฑ์สำหรับอาหารซึ่งจะต้องย่อยสลายได้” – Murray-Green
ทั้งนี้ สารไคตินยังสามารถพบได้ในอาหารอื่นๆ เช่น เห็ด และบริษัทได้วางแผนที่จะใช้เทคโนโลยีการผลิตแบบเดียวกันนี้เพื่อสร้างบรรจุภัณฑ์จากแหล่งวัตถุดิบอื่นๆ “สิ่งที่เราตั้งใจไว้ก็คือการสร้างประวัติศาสตร์ทางด้านมลพิษจากพลาสติก” – Murray-Green
เป้าหมายและแนวคิดดีๆ แบบนี้ เชื่อว่าจะเป็นประโยชน์กับวงการอุตสาหกรรมอาหารได้มาก และหวังว่าความสำเร็จของการผลิตและใช้ได้จริงแล้วนั้นจะได้รับการต่อยอดให้แพร่หลายไปในทั่วโลก เพราะเรื่องของปริมาณขยะพลาสติกนั้นกำลังบั่นทอนระบบนิเวศทางธรรมชาติในหลายพื้นที่ ในมุมของผู้ผลิตอาหารและผู้บริโภคเชื่อว่าหากมีหนทางที่ดีต่อสิ่งแวดล้อมทุกคนก็พร้อมที่จะสนับสนุนอย่างแน่นอน และที่สำคัญนวัตกรรมใดก็ตามที่ประสบความสำเร็จออกสู่ตลาดได้แล้ว ท้ายที่สุดก็ต้องไม่เป็นการเพิ่มภาระด้านราคาสินค้าสำหรับผู้บริโภคด้วย
อ้างอิง:
www.fastcompany.com/90388590/this-startup-created-compostable-plastic-wrap-out-of-shellfish-shells
www.cuantec.com/science
ec.europa.eu/research/infocentre/article_en.cfm?artid=36357