บรรจุภัณฑ์บริโภคได้ ทางเลือกใหม่เพื่อความยั่งยืน
By: Wilaiporn Kraisuwan, Ph.D.
Division of Polymer Materials Technology
Faculty of Agricultural Product Innovation and Technology
Srinakharinwirot University
wilaipornk@g.swu.ac.th
ปัจจุบันรัฐบาลไทยได้เล็งเห็นถึงปัญหาและให้ความสำคัญกับการจัดการขยะพลาสติก จึงได้จัดทำแผนปฏิบัติการจัดการขยะพลาสติก (พ.ศ. 2561-2573) โดยมีมาตรการลดการเกิดขยะพลาสติก ณ แหล่งกำเนิด มุ่งเน้นให้ความสำคัญในการป้องกันและควบคุมการเกิดของเสียตั้งแต่ขั้นตอนการผลิต ดังนั้น ในช่วง 20 ปีที่ผ่านมาจึงได้มีการศึกษาค้นคว้านวัตกรรมและเทคโนโลยีใหม่ๆ ที่เกี่ยวกับบรรจุภัณฑ์อาหารที่สามารถบริโภคได้ เพื่อใช้ทดแทนบรรจุภัณฑ์พลาสติกแบบดั้งเดิม ควบคู่ไปกับการรักษาสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน
ฟิล์มและสารเคลือบบริโภคได้ (Edible films and coatings) คืออะไร?
ฟิล์มและสารเคลือบบริโภคได้ (Edible films and coatings) คือ วัสดุแผ่นบางที่ใช้ในการห่อหุ้มหรือเคลือบผิวของอาหาร ซึ่งผู้บริโภคสามารถรับประทานไปพร้อมกับอาหารได้โดยไม่ต้องล้างหรือทิ้งบรรจุภัณฑ์
วัสดุจากธรรมชาติที่ใช้ในการเตรียมบรรจุภัณฑ์บริโภคได้
ฟิล์มและสารเคลือบบริโภคได้ ส่วนใหญ่ผลิตจากวัสดุธรรมชาติหรือพอลิเมอร์ชีวภาพ ซึ่งเป็นทรัพยากรที่สามารถหมุนเวียนทดแทนได้ (Renewable resources) แบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ พอลิแซ็กคาไรด์ โปรตีนและไขมัน จากการศึกษาพบว่า วัสดุจากธรรมชาติแต่ละชนิดมีคุณสมบัติและข้อจำกัดที่แตกต่างกัน
วัตถุดิบจากธรรมชาติดังกล่าวข้างต้น มีต้นทุนในการผลิตต่ำ มีคุณสมบัติในการขึ้นรูปฟิล์มได้ง่าย สามารถป้องกันการซึมผ่านของก๊าซหรือไอน้ำได้และมีความเข้ากันได้ทางชีวภาพ นอกจากนี้ ยังสามารถย่อยสลายทางชีวภาพได้เองอย่างรวดเร็ว ไม่เหลือบรรจุภัณฑ์เหลือทิ้งหลังจากผ่านการใช้งาน และไม่ทิ้งสารพิษตกค้างไว้ในสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นข้อดีของบรรจุภัณฑ์บริโภคได้เมื่อเทียบกับบรรจุภัณฑ์พลาสติกจากปิโตรเลียมที่ใช้บรรจุอาหารโดยทั่วไป
การพัฒนาบรรจุภัณฑ์บริโภคได้จากพอลิเมอร์ชีวภาพ จึงเป็นอีกหนึ่งทางเลือกในความพยายามแก้ไขปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม ทำให้ผู้ประกอบการด้านบรรจุภัณฑ์หลายบริษัทต่างพยายามคิดค้นนวัตกรรมบรรจุภัณฑ์ที่ทำมาจากวัสดุธรรมชาติที่สามารถบริโภคได้ ท้ายที่สุดแล้ว หากผู้บริโภคไม่ได้นำมาใช้รับประทานจริง แต่บรรจุภัณฑ์บริโภคได้เหล่านี้ก็เปรียบเสมือนอาหารที่สามารถย่อยสลายได้ในสิ่งแวดล้อม โดยไม่ทิ้งสิ่งตกค้างไว้ให้กับโลกใบนี้
At present, a plastic waste management action plan (2018-2030) was established that specified measures to reduce plastic waste at the source and focus on preventing and controlling waste resulting from the production process. During the past 20 years, there have been several studies and research on innovations and technologies relating to consumable food packaging to replace traditional plastic packaging, simultaneously with solutions to protecting the environment sustainably.
What are Edible Films and Coatings?
Edible films and coatings refer to thin sheet materials used to wrap or coat a food, which consumers can consume together with their food without having to wash or discard the packaging.
Natural Materials Used in the Production of Edible Packaging
Most edible films and coatings are made from natural materials or bio-polymers, otherwise known as renewable resources. They can be classified into 3 main groups: polysaccharides, proteins, and fat. Studies have revealed that each type of natural material has its own unique properties and limitations.
Natural raw materials have a low production cost and the ability to be shaped easily. It is also impervious to gas or water vapor, as well as being biocompatible and readily biodegradable. It does not leave any packaging residue after each use and does not leave environmental toxic residues. These are clear advantages of edible packaging compared to the petroleum-based plastic packaging commonly used in food packaging.
The development of biopolymer-based edible packaging, therefore, is another viable option to solve environmental issues that have caused several packaging entrepreneurs to attempt innovating consumable packaging sourced from natural. Ultimately, if consumers do not consume it, these edible packaging can eventually degrade like food without leaving any unwanted residue.