เทคโนโลยีเอนไซม์เพื่อยกระดับผลพลอยได้สู่วัตถุดิบเชิงฟังก์ชันอย่างยั่งยืน
ในอุตสาหกรรมอาหารปัจจุบัน ความยั่งยืนมีความสำคัญเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และประเทศไทย ซึ่งกระบวนการแปรรูปอาหารก่อให้เกิดผลพลอยได้จำนวนมากและมักถูกจัดการเป็นของเสีย ส่งผลกระทบทั้งด้านเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อม เทคโนโลยีเอนไซม์จึงเป็นเครื่องมือสำคัญในการเปลี่ยนวัสดุเหล่านี้ให้เป็นส่วนผสมมูลค่าสูง เพิ่มคุณค่าทางโภชนาการ ประสาทสัมผัส และมูลค่าเชิงเศรษฐกิจ
ในประเทศไทย การใช้เอนไซม์อยู่ภายใต้ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 443) พ.ศ. 2566 ซึ่งกำหนดให้เอนไซม์เป็นวัตถุเจือปนอาหารภายใต้บัญชี Positive List พร้อมเงื่อนไขการใช้ที่ชัดเจนด้านชนิด แหล่งที่มา และปริมาณสูงสุด โดยเอนไซม์มีข้อได้เปรียบด้านความจำเพาะสูง ใช้สภาวะอ่อนโยน ลดผลพลอยได้ที่ไม่พึงประสงค์ และเพิ่มประสิทธิภาพการสกัด
การประยุกต์ใช้ครอบคลุมตั้งแต่กากยีสต์ เปปไทด์ชีวภาพจากโปรตีนพืชและสัตว์ ผลพลอยได้ทางการเกษตร ไปจนถึงเยื่อหุ้มเปลือกไข่ โดยใช้เอนไซม์ เช่น protease, cellulase และ hemicellulase เพื่อผลิต สารสกัด เปปไทด์ กรดอะมิโน ใยอาหารพรีไบโอติก และสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพ ซึ่งช่วยเพิ่มทั้งคุณค่าทางโภชนาการและคุณสมบัติเชิงหน้าที่
อย่างไรก็ตาม การพัฒนาต้องสอดคล้องกับกฎหมายอาหารไทย Codex, GMP และข้อกำหนดด้านความปลอดภัย เพื่อรองรับการใช้วัสดุพลอยได้ในอาหารมนุษย์ และสนับสนุนการเติบโตของอุตสาหกรรมอาหารอย่างยั่งยืนและแข่งขันได้ในอนาคต
By:
Walaiporn Timbuntam, Ph.D.
QA/RA Manager
Amano Enzyme Asia Pacific Co., Ltd.
Jiraphan Sanongsuk, Ph.D.
General Manager
CF Chem Co., Ltd.
jiraphan@cinnamonthai.com
In the current food industry, sustainability has become increasingly important, particularly in Southeast Asia and Thailand, where food processing generates large volumes of by-products that are often treated as waste, creating both economic and environmental impacts. Enzyme technology therefore plays a key role in transforming these materials into high-value ingredients with enhanced nutritional, sensory, and economic value.
In Thailand, the use of enzymes is regulated under the Notification of the Ministry of Public Health (No. 443) B.E. 2566 (2023), which classifies enzymes as food additives under a positive list system with defined sources, conditions of use, and maximum permitted levels. From a technological perspective, enzymes offer high substrate specificity, mild processing conditions that preserve functional compounds, reduced formation of undesirable by-products, and improved extraction yield and efficiency.
Enzyme-based applications cover a wide range of by-products, including spent yeast, protein-rich residues from plant and animal sources, agricultural by-products, and eggshell membranes. Through enzymes such as proteases, cellulases, and hemicellulases, these materials can be converted into yeast extracts, bioactive peptides, amino acids, dietary fibers, prebiotic sugars, and antioxidant compounds. Compared with conventional methods, enzymatic processes generally provide higher yields and improved bioavailability and functionality.
Regulatory compliance remains essential, including alignment with the Thai Food Act, Codex standards, GMP requirements, and safety assessments for novel ingredients. Overall, enzyme-driven valorization of food by-products supports sustainable food production and enhances the competitiveness of the food industry in the long term.