From Risk to Reliability: ยกระดับ Lab Safety สู่ความเชื่อมั่นในอุตสาหกรรมอาหาร
ห้องปฏิบัติการมีบทบาทสำคัญต่อการควบคุมคุณภาพและความปลอดภัยอาหาร โดยความเสี่ยงที่เกิดขึ้นระหว่างการตรวจวิเคราะห์ ไม่ว่าจะเป็นการปนเปื้อนข้ามตัวอย่าง ความผิดพลาดจากผู้ปฏิบัติงาน การจัดการสารเคมี หรือความผิดพลาดด้านข้อมูล ล้วนส่งผลต่อความถูกต้องของผลวิเคราะห์และการตัดสินใจทางธุรกิจ ความปลอดภัยในห้องปฏิบัติการจึงไม่ได้เกี่ยวข้องเพียงการป้องกันอุบัติเหตุ แต่ยังเชื่อมโยงโดยตรงกับความน่าเชื่อถือของข้อมูล คุณภาพของผลการทดสอบ และความยั่งยืนขององค์กร
ความเสี่ยงในห้องปฏิบัติการสามารถแบ่งได้เป็น 4 ด้านหลัก ได้แก่ ความเสี่ยงจากสารเคมี (Chemical Hazards) ความเสี่ยงทางชีวภาพ (Biological Hazards) ความเสี่ยงจากกระบวนการปฏิบัติงาน (Operational Risks) และความเสี่ยงด้านข้อมูล (Data-related Risks) ซึ่งหากไม่ได้รับการควบคุมอย่างเหมาะสม อาจนำไปสู่การทดสอบซ้ำ การเรียกคืนสินค้า และความเสียหายต่อภาพลักษณ์องค์กร
การบริหารจัดการความปลอดภัยอย่างมีประสิทธิภาพ ครอบคลุมตั้งแต่การระบุอันตราย การประเมินความเสี่ยง และการกำหนดมาตรการควบคุมที่เหมาะสม ไปจนถึงการพัฒนาศักยภาพบุคลากร พร้อมขับเคลื่อนการปรับปรุงอย่างต่อเนื่องผ่านระบบตรวจติดตามและกระบวนการ CAPA (Corrective and Preventive Action) เพื่อยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยและลดความเสี่ยงในการดำเนินงานอย่างยั่งยืน
นอกจากนี้ การสร้างวัฒนธรรมความปลอดภัย ผ่านการส่งเสริม Safety Mindset การรายงานเหตุการณ์เฉียดอุบัติเหตุ การฝึกอบรมอย่างต่อเนื่อง และการสนับสนุนจากผู้บริหาร จะช่วยลดความผิดพลาด เพิ่มความสม่ำเสมอในการทำงาน และยกระดับความน่าเชื่อถือของผลวิเคราะห์ได้อย่างยั่งยืน ดังนั้น Lab Safety จึงไม่ใช่ต้นทุน แต่เป็นการลงทุนสำคัญที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพ ลดความสูญเสีย และสร้างความเชื่อมั่นให้ธุรกิจอาหารในระยะยาว
By: อาภัสรา ไชยมหาวัน
Apassara Chaimahawan
Food Innovation and Packaging Center (FIN)
Chiang Mai University
Assoc. Prof. Shitapan Bai-Ngew, Ph.D.
Director
Food Innovation and Packaging Center (FIN)
Chiang Mai University
Agro-Industry Academic Council Association (AIAC)
fininfo.fin@gmail.com
In the food industry, where quality and safety are fundamental to consumer confidence, laboratories play a critical role in supporting quality control and ensuring reliable analytical results. However, risks such as cross-contamination, operational errors, improper chemical handling, and data management issues can compromise result accuracy and lead to incorrect business decisions. Therefore, laboratory safety extends beyond accident prevention and is directly linked to data integrity, analytical reliability, and long-term business sustainability.
Laboratory risks can be broadly categorized into four areas: Chemical Hazards, Biological Hazards, Operational Risks, and Data-related Risks. If not properly controlled, these risks may result in repeated testing, product recalls, operational inefficiencies, and reputational damage.
An effective laboratory safety management system includes Hazard Identification, Risk Assessment, Control Measures, Personnel Training and Competency, and Monitoring with Continuous Improvement through CAPA and internal audits. These elements help minimize errors, improve analytical accuracy, and strengthen overall laboratory performance.
Equally important is the development of a strong safety culture, supported by a safety mindset, near-miss reporting, continuous training, and leadership commitment. Embedding safety into daily operations promotes consistency, reduces human error, and enhances the reliability of analytical results.
Ultimately, effective laboratory safety is a cornerstone of QA/QC systems. By preventing errors before they occur, organizations can reduce rework, minimize hidden costs, improve operational efficiency, and strengthen consumer trust. Lab Safety should therefore be viewed not as a cost, but as a strategic investment that creates long-term value for food businesses.