IoT กับห้องเย็นอัจฉริยะ: แนวทางการยกระดับอุตสาหกรรมอาหารในยุคดิจิทัล
By:
Suthat Krongchon, Ph.D.
President of Thai IoT Association
president@thaiiot.org
การประยุกต์ใช้ IoT ในห้องเย็นสำหรับอุตสาหกรรมอาหาร
หนึ่งในกรณีศึกษาที่น่าสนใจและมีความสำคัญอย่างยิ่งในการประยุกต์ใช้เทคโนโลยี IoT ในประเทศไทย คือ การนำมาใช้กับระบบ “ห้องเย็น” สำหรับอุตสาหกรรมอาหาร ซึ่งมีบทบาทสำคัญต่อการควบคุมคุณภาพและความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์อาหารสดและอาหารแปรรูป เนื่องจากประเทศไทยมีนโยบายที่มุ่งส่งเสริมซอฟต์พาวเวอร์ด้านอาหาร และตั้งเป้าหมายที่จะก้าวสู่การเป็น “ครัวของโลก” ดังนั้น การใช้ IoT ในระบบห้องเย็นจึงเป็นหนึ่งเครื่องมือสำคัญที่สามารถสนับสนุนเป้าหมายดังกล่าวได้อย่างเป็นรูปธรรม
ห้องเย็นมีบทบาทสำคัญในการรักษาคุณภาพ ความสด และความปลอดภัยของอาหาร ตั้งแต่กระบวนการผลิต การแปรรูป การขนส่ง ไปจนถึงการจัดเก็บก่อนส่งถึงมือผู้บริโภค โดยเฉพาะในกลุ่มอาหารทะเล เนื้อสัตว์ ผลไม้ และผลิตภัณฑ์แช่แข็ง ที่ต้องควบคุมอุณหภูมิอย่างเข้มงวด หากอุณหภูมิมีความคลาดเคลื่อนเพียงเล็กน้อย อาจทำให้สินค้าเน่าเสีย สูญเสียมูลค่าทางเศรษฐกิจ และเพิ่มความเสี่ยงด้านความปลอดภัยต่อผู้บริโภค ดังนั้น การนำเทคโนโลยี IoT มาใช้ในห้องเย็นจะช่วยเปลี่ยนระบบการจัดการจากการควบคุมแบบแมนนวลไปสู่ระบบอัตโนมัติที่มีความแม่นยำมากยิ่งขึ้น โดยมีการนำเทคโนโลยี IoT มาประยุกต์ใช้งานในด้านต่างๆ ดังนี้
– ตรวจวัด ควบคุมอุณหภูมิและความชื้นแบบเรียลไทม์: การติดตั้งเซนเซอร์วัดอุณหภูมิและความชื้นในตำแหน่งต่างๆ ภายในห้องเย็น ช่วยให้สามารถติดตามค่าพารามิเตอร์เหล่านี้ได้อย่างต่อเนื่องแบบเรียลไทม์ ข้อมูลที่ได้จะถูกส่งเข้าสู่ระบบกลางเพื่อประมวลผลและวิเคราะห์ หากค่าที่ตรวจพบอยู่นอกช่วงที่กำหนด ระบบจะสามารถแจ้งเตือนอัตโนมัติไปยังผู้รับผิดชอบผ่านแอปพลิเคชัน Line อีเมล หรือช่องทางอื่นๆ ได้ทันที
– แจ้งเตือนความผิดปกติและลดความเสียหาย: ในกรณีที่เครื่องทำความเย็นเกิดขัดข้อง หรืออุณหภูมิภายในห้องเย็นสูงขึ้นอย่างผิดปกติ ระบบ IoT จะสามารถส่งสัญญาณแจ้งเตือนได้ล่วงหน้า เพื่อให้เจ้าหน้าที่สามารถดำเนินการแก้ไขได้อย่างทันท่วงที จึงช่วยลดความเสียหายที่อาจเกิดขึ้น เช่น การเน่าเสียของอาหาร หรือการต้องทิ้งผลิตภัณฑ์ในปริมาณมาก เป็นต้น
– วิเคราะห์ข้อมูลย้อนหลัง (Data Analytics): ข้อมูลที่เก็บรวบรวมจากเซนเซอร์สามารถนำมาวิเคราะห์เพื่อศึกษาพฤติกรรมหรือแนวโน้มการใช้งานระบบ เช่น ช่วงเวลาใดที่มีการเปิด-ปิดประตูห้องเย็นบ่อยครั้งจนทำให้อุณหภูมิเปลี่ยนแปลง ระบบสามารถแนะนำให้พนักงานปรับพฤติกรรมการใช้งาน หรือปรับแผนการขนส่งสินค้าให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
– ลดต้นทุนด้านพลังงาน: ด้วยความสามารถในการจัดเก็บและวิเคราะห์ข้อมูลการใช้พลังงาน ระบบสามารถประเมินและแจ้งเตือนเมื่อเกิดการใช้งานที่ผิดปกติ หรือช่วงเวลาที่การใช้พลังงานเกินกว่าค่าเฉลี่ย ซึ่งช่วยให้ผู้ประกอบการสามารถวางแผนการใช้พลังงานได้อย่างเหมาะสม
– ตรวจสอบผ่านระบบ Dashboard หรือ Mobile App: ผู้บริหารสามารถเข้าถึงข้อมูลของห้องเย็นในทุกสาขาได้จากที่เดียว ไม่ว่าจะอยู่ที่ไหนก็ตาม ซึ่งเพิ่มความคล่องตัวในการบริหารจัดการ และช่วยให้สามารถตัดสินใจได้อย่างทันท่วงทีเมื่อเกิดเหตุการณ์ฉุกเฉิน
IoT Application in Cold Storage for the Food Industry
One of the most compelling and important case studies for applying IoT technology in the context of Thailand is its implementation in cold storage systems for the food industry. These systems play a critical role in ensuring the quality and safety of both fresh and processed food products. Given Thailand’s national policy to promote its food-related soft power and its ambition to become the “Kitchen of the World,” the use of IoT in cold storage management serves as a tangible tool to support and advance this strategic goal.
Cold storage plays a crucial role in maintaining food quality, freshness, and safety from production, processing, and transportation to final storage before reaching consumers. This is especially important for seafood, meat, fruits, and frozen products, which require strict temperature control. Even minor deviations can lead to spoilage, a loss in product value, and potential safety risks for consumers. Therefore, the use of IoT in cold storage transforms manual management into a more automated and accurate system, with key implementations including:
– Real-time Temperature and Humidity Monitoring and Control: Installing temperature and humidity sensors at various points in the cold storage enables continuous tracking. The data is transmitted to a central system for analysis. If values fall outside acceptable ranges, automatic alerts can be sent via Line application, email, or other channels to responsible personnel.
– Abnormal Condition Alerts and Damage Reduction: In case of cooling system malfunctions or abnormal temperature increases, IoT systems can issue early warnings to prevent food spoilage and large-scale product losses.
– Historical Data Analysis (Data Analytics): Stored sensor data can be analyzed to identify trends and system usage patterns, such as frequent door openings that cause temperature fluctuations. The system can then recommend behavior adjustments or improved logistics planning.
– Energy Cost Reduction: Energy usage data allows the system to identify abnormal consumption or peak usage periods, enabling operators to plan and optimize energy use effectively.
– Monitoring via Dashboard or Mobile App: Executives can access cold storage data from all locations through a unified dashboard, enabling fast decision-making from anywhere in the event of emergencies.