อาหารทางการแพทย์สำหรับผู้ป่วยโรคไตที่ได้รับการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม
By: สิริธร ชอบชื่น
Siritorn Chobchuen
Medical Food Research Unit
Department of Nutrition and Dietetics
Faculty of Allied Health Sciences
Chulalongkorn University
siritornchob415@gmail.com
พิชามญชุ์ นามเกียรติ
Pichamon Namkieat
Medical Food Research Unit
Department of Nutrition and Dietetics
Faculty of Allied Health Sciences
Chulalongkorn University
pnamkieat@gmail.com
อาหารทางการแพทย์สำหรับผู้ป่วยที่ได้รับการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม
ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้ายที่ได้รับการบำบัดทดแทนไตด้วยการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมมีความต้องการทางโภชนาการที่แตกต่างจากผู้ป่วยโรคไตในระยะอื่นๆ เนื่องจากมีการสูญเสียสารอาหารจำนวนมากในระหว่างการฟอกเลือด ประกอบกับข้อจำกัดด้านอาหาร ผลข้างเคียงของโรค และภาวะแทรกซ้อนทางเมแทบอลิซึม การพัฒนาอาหารทางการแพทย์สำหรับผู้ป่วยกลุ่มนี้จึงต้องคำนึงถึงคุณค่าทางโภชนาการที่เหมาะสมตามแนวทางคำแนะนำจากองค์กรวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้ตอบสนองต่อความต้องการของผู้ป่วยอย่างมีประสิทธิภาพ
1. พลังงาน: ผู้ป่วยฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมควรได้รับพลังงาน 30–35 กิโลแคลอรีต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัวต่อวัน เพื่อชดเชยพลังงานที่สูญเสียไปและป้องกันภาวะทุพโภชนาการเรื้อรัง โดยอาจเลือกใช้แหล่งคาร์โบไฮเดรตที่มีค่าดัชนีน้ำตาลต่ำหรือไขมันที่มีประโยชน์เพื่อเพิ่มพลังงานโดยไม่กระทบต่อระดับกลูโคสหรือไขมันในเลือด
2. โปรตีน: เนื่องจากการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมมักทำให้ร่างกายสูญเสียกรดอะมิโนในปริมาณสูง จึงแนะนำให้ผู้ป่วยได้รับโปรตีนในปริมาณ 1.0–1.2 กรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัวต่อวัน โดยควรเป็นโปรตีนคุณภาพสูง ย่อยง่าย และมีฟอสฟอรัสต่ำ เพื่อเสริมสร้างมวลกล้ามเนื้อและชดเชยการสูญเสียจากกระบวนการฟอกเลือด
3. ไขมัน: ควรส่งเสริมการบริโภคไขมันไม่อิ่มตัวเช่น กรดไขมันโอเมกา-3 เพื่อช่วยลดการอักเสบและป้องกันโรคหัวใจ ซึ่งพบได้บ่อยในผู้ป่วยโรคไต
4. แร่ธาตุและอิเล็กโทรไลต์ ผู้ป่วยที่ต้องฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม ต้องควบคุมการบริโภคแร่ธาตุหลากหลายชนิด ได้แก่
– โซเดียม 2,000–2,300 มิลลิกรัมต่อวัน
– โพแทสเซียม 2,000–2,500 มิลลิกรัมต่อวัน
– ฟอสฟอรัส 800–1,000 มิลลิกรัมต่อวัน
– แคลเซียม ไม่เกิน 2,000–2,300 มิลลิกรัมต่อวัน
5. ปริมาณของเหลว: แนะนำให้ควบคุมปริมาณของเหลวทั้งหมดที่รับประทานต่อวันเพื่อป้องกันภาวะน้ำเกินและภาวะแทรกซ้อน
Medical Foods for Patients Undergoing Hemodialysis
End-stage chronic kidney disease patients receiving renal replacement therapy through hemodialysis have distinct nutritional requirements compared to those at earlier stages of the disease. This is due to significant nutrient loss during dialysis, dietary restrictions, disease-related side effects, and metabolic complications. Therefore, the development of medical foods for this patient group must consider appropriate nutritional values in accordance with recommendations from relevant professional organizations to effectively meet patient needs.
1. Energy: Patients undergoing hemodialysis should receive 30–35 kilocalories per kilogram of body weight per day to compensate for energy loss and prevent chronic malnutrition. Energy intake may be increased using low-glycemic-index carbohydrates or healthy fats that do not adversely affect blood glucose or lipid levels.
2. Protein: Since hemodialysis results in significant loss of amino acids, patients are advised to consume 1.0–1.2 grams of protein per kilogram of body weight per day. The protein should be of high biological value, easy to digest, and low in phosphorus to support muscle mass maintenance and compensate for losses during dialysis.
3. Fat: The intake of unsaturated fats, such as omega-3 fatty acids, should be encouraged to help reduce inflammation and prevent cardiovascular disease, which is common among kidney disease patients.
4. Minerals and Electrolytes Patients on hemodialysis must control their intake of various minerals, including:
– Sodium: 2,000–2,300 mg/day
– Potassium: 2,000–2,500 mg/day
– Phosphorus: 800–1,000 mg/day
– Calcium: not exceeding 2,000–2,300 mg/day
5. Fluid Intake: It is recommended to limit total daily fluid intake to prevent fluid overload and associated complications.