ไขรหัสสุขภาวะทางอารมณ์ด้วยศาสตร์ระบบประสาท: ก้าวต่อไปของ ‘Mental Wellness Beverages’
สุขภาพกายและสุขภาพจิตมีความเชื่อมโยงกันอย่างใกล้ชิด ส่งผลให้ Mental Wellness Beverages กลายเป็นหนึ่งในเมกะเทรนด์ของอุตสาหกรรมอาหารโลก การพัฒนาผลิตภัณฑ์ในปัจจุบันจึงไม่ได้มุ่งเพียงการเติมสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพ แต่ต้องอาศัยความเข้าใจเชิงลึกเกี่ยวกับการทำงานของสมอง ระบบประสาท และ gut–brain axis ซึ่งมีบทบาทสำคัญต่ออารมณ์ ความเครียด การนอนหลับ และการทำงานด้านการรู้คิด แนวคิด Mechanism-based Product Development ช่วยให้สามารถเลือกสารสำคัญและออกแบบสูตรที่ทำงานผ่านหลายกลไกร่วมกัน เช่น การส่งเสริมสารสื่อประสาท การควบคุมการตอบสนองต่อความเครียด ลดการอักเสบของระบบประสาท และสนับสนุนสมดุลของจุลินทรีย์ในลำไส้ อย่างไรก็ตาม ประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์ยังขึ้นอยู่กับความคงตัว การดูดซึม คุณภาพทางประสาทสัมผัส และหลักฐานด้านความปลอดภัยและประสิทธิผล
เทคโนโลยีการผลิตและระบบนำส่งสารออกฤทธิ์จึงมีบทบาทสำคัญในการรักษาคุณภาพของผลิตภัณฑ์ ตั้งแต่การใช้ HTST, UHT ไปจนถึงเทคโนโลยีไม่ใช้ความร้อน เช่น HPP และ PEF รวมถึงการห่อหุ้มสารระดับไมโครและนาโนที่ช่วยเพิ่มความคงตัวและการดูดซึมของสารสำคัญ ขณะเดียวกัน การประเมินผลิตภัณฑ์ในยุคใหม่ได้ก้าวไปไกลกว่าการทดสอบทางประสาทสัมผัส โดยนำ Consumer Neuroscience เช่น EEG, Eye Tracking, HRV และ Biomarkers มาใช้ร่วมกับการศึกษาทางคลินิก เพื่อสร้างหลักฐานเชิงประจักษ์
สำหรับการกล่าวอ้างด้านสุขภาพและเพิ่มความเชื่อมั่นของผู้บริโภค ประเทศไทยมีศักยภาพจากความหลากหลายของวัตถุดิบชีวภาพ ความพร้อมด้านเทคโนโลยี และงานวิจัย ซึ่งสามารถต่อยอดสู่การพัฒนาเครื่องดื่มเพื่อสุขภาวะทางสมองที่มีศักยภาพแข่งขันในตลาดโลกได้ หากบูรณาการองค์ความรู้ด้าน Brain Science, Food Science, Food Engineering และ Consumer Science เข้ากับการพัฒนาผลิตภัณฑ์บนพื้นฐานของหลักฐานทางวิทยาศาสตร์
By:
Asst. Prof. Sumethee Songsamoe, Ph.D.
School of Food Industry
King Mongkut’s Institute of Technology Ladkrabang
sumethee.so@kmitl.ac.th
Physical and mental health are increasingly recognised as inseparable, making mental wellness beverages one of the fastest-growing sectors in the global functional beverage market. Modern product development extends beyond adding bioactive compounds and instead relies on understanding the biological mechanisms underlying brain function, the nervous system, and the gut–brain axis, which regulates mood, stress resilience, sleep quality, and cognitive performance.
Advances in neuroscience and nutritional psychiatry have shifted innovation toward mechanism-based product development, where ingredients are selected for complementary actions, including neurotransmitter regulation, HPA-axis modulation, neuroprotection, and gut microbiota support. Successful products, however, also require optimisation of formulation, stability, bioavailability, sensory quality, and scientifically validated efficacy.
Processing technologies, advanced delivery systems, and suitable packaging are essential for preserving bioactive functionality throughout shelf life, while emerging consumer neuroscience tools—including EEG, eye tracking, HRV, biomarkers, and cognitive performance tests—provide objective evidence linking product consumption with physiological and psychological responses.
Together with clinical studies, these approaches strengthen scientific substantiation and consumer trust. With abundant natural resources, advanced food processing capabilities, and strong research capacity, Thailand has a unique opportunity to develop globally competitive mental wellness beverages through interdisciplinary, evidence-based innovation that integrates brain science, food science, engineering, and consumer research.